Bỏ qua Lệnh Ruy-băng
Bỏ qua nội dung chính

Mở rộng thực thi cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng tại Vườn Quốc gia Ba Vì


Giá trị cảnh quan du lịch tại VQG Ba Vì (Ảnh: Thu Uyên)

Nhóm tác giả Trần Nho Đạt (Vụ Quản lý Rừng đặc dụng, phòng hộ, Tổng cục Lâm nghiệp), Bùi Thị Vân Quỳnh, Nguyễn An Thịnh (Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội) đã thực hiện đề tài: Nghiên cứu thực hiện lượng giá giá trị cảnh quan tại Vườn Quốc gia (VQG) Ba Vì thông qua việc điều tra du khách và cư dân địa phương; sử dụng phương pháp chi phí du lịch (73 phiếu điều tra khách du lịch) và phương pháp định giá ngẫu nhiên (73 phiếu điều tra khách du lịch và 85 phiếu điều tra đối với cư dân địa phương).

Kết quả xác định được nguồn thu hàng năm của VQG Ba Vì là 18,1 tỷ đồng; nguồn thu yêu cầu để đảm bảo tự chủ tài chính là 40,7 tỷ đồng; nguồn thu tiềm năng từ giá trị sử dụng là 472,280 tỷ đồng (thặng dư người tiêu dùng) và nguồn thu tiềm năng từ giá trị phi sử dụng là 1,06 tỷ đồng (mức sẵn lòng chi trả của du khách và cư dân địa phương cho giá trị cảnh quan du lịch của VQG Ba Vì).  Tổng giá trị du lịch bằng tổng thặng dư người tiêu dùng cộng với chi tiêu. Giá trị du lịch dưới dạng tiền tệ của VQG Ba Vì trong năm 2018 (năm nghiên cứu) vào khoảng 794,403 tỷ đồng. Giá trị này được phân phối cho khách du lịch đến VQG Ba Vì (những người đạt được lợi ích bằng cách thực hiện các hoạt động vui chơi, giải trí dưới hình thức thặng dư người tiêu dùng) và cho các nhà sản xuất (công ty chuyên chở hành khách và những nhà cung cấp dịch vụ như khách sạn, nhà hàng, công ty du lịch lữ hành,… dưới hình thức chi tiêu). Kết quả khảo sát hiểu biết của du khách tham gia phỏng vấn về giá trị cảnh quan du lịch VQG Ba Vì cho thấy, phần lớn du khách cho rằng giá trị lớn nhất của cảnh quan du lịch là điều hòa không khí (65,75%), phát triển du lịch sinh thái (56,16%) và giúp bảo tồn đa dạng sinh học (45,21%). Giá trị hấp thụ CO2 (6,85%) được đánh giá thấp nhất. Du khách nhận thức được rằng nguyên nhân chủ yếu dẫn đến sự suy thoái là các hoạt động của con người, trong đó: nguyên nhân lớn nhất dẫn đến suy thoái cảnh quan du lịch là hoạt động du lịch (49,32%), tiếp đến là hoạt động khai thác trái phép tài nguyên rừng (35,62%). Nguyên nhân do biến đổi khí hậu gây ra là nhỏ nhất (20,55%).

Theo báo cáo phương án tự chủ tài chính của VQG Ba Vì hàng năm, VQG phải chi trả cho hoạt động thường xuyên và các nhiệm vụ chi khác ngoài thường xuyên cho công tác quản lý bảo vệ rừng (khoảng 9,256 tỷ đồng), đây là các khoản chi bắt buộc để đảm bảo tự chủ tài chính. Theo quy định tại Quyết định số 24/2012/QĐ-TTg ngày 01/6/2012 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách đầu tư phát triển rừng đặc dụng giai đoạn 2011-2020 thì khoản tự chủ tài chính trên phải đảm bảo bằng 25% khoản thu (sau thuế) của đơn vị. Trên thực tế, theo phương án tự chủ tài chính của VQG Ba Vì, năm 2020, khoản kinh phí chênh lệch để đảm bảo tự chủ tài chính của VQG Ba Vì là hơn 22,6 tỷ đồng.

Từ nghiên cứu này có thể đề xuất các nguồn thu bổ sung hàng năm cho VQG Ba Vì dựa trên giá trị tiềm năng của cảnh quan du lịch được tính toán ở trên, bao gồm: giá trị sử dụng (giá trị thặng dư của du khách khi tham gia du lịch tại VQG Ba Vì) và giá trị phi sử dụng (giá trị lưu giữ cho tương lai, hay là giá sẵn lòng chi trả cho hoạt động bảo tồn và phát triển cảnh quan du lịch). Các giải pháp cụ thể bao gồm tăng giá vé vào cổng, tăng giá một số phí dịch vụ khác (căn cứ vào nguồn thu tiềm năng từ giá trị sử dụng của cảnh quan du lịch), xem xét có thể mở thêm các loại hình dịch vụ trên cơ sở bảo đảm hệ phát triển bền vững, tạo lập quỹ tài trợ để đầu tư cho tương lai, hỗ trợ cho công tác bảo tồn của VQG Ba Vì và mở rộng thực thi cơ chế chi trả dịch vụ môi trường rừng (căn cứ vào nguồn thu tiềm năng từ giá trị phi sử dụng của cảnh quan du lịch).

T.U ( Th)